De menselijke geest is in staat tot grote creativiteit op talloze gebieden van kunst tot technologie. De wetgever wil deze creativiteit beschermen en bevorderen en heeft daarom een systeem van intellectuele eigendomsbescherming in het leven geroepen. Het intellectueel eigendomsrecht omvat de volgende deelgebieden: auteursrecht, databankrecht, octrooirecht, modelrecht, merkrecht, handelsnaamrecht, kwekersrecht, topografie- of chipsrecht, en het naburig recht. Met name het auteursrecht (en de toekomst daarvan) zijn sinds de komst van het digitale tijdperk onderwerp van veel discussie.

Wat is het auteursrecht?
Auteursrecht, copyright in het Engels, is een door de wet aan de maker verleende waarborg, Dat deze zeggenschap heeft over het door hem gemaakte werk (muziek, boeken, films et cetera). Het auteursrecht is een zogenoemd 'uitsluitend' of 'exclusief' recht. De maker beslist wat er met zijn werk gebeurt en heeft dus het uitsluitende, exclusieve recht het werk te exploiteren. Dit uitsluitende recht kan de maker tegen een ieder inroepen. Het auteursrecht wordt daarom ook wel getypeerd als een verbodsrecht, met andere woorden, binnen de grenzen van het recht is alles, waarvoor de maker geen toestemming heeft verleend, verboden. De wetgever omschrijft het auteursrecht in artikel 1 van de Auteurswet als volgt:
 
‘Het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken of te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld.’

Waarom is er auteursrecht?
Auteursrecht is er om de creatieve en intellectuele prestaties van makers van werken te beschermen. Zonder deze wettelijke bescherming kan iedereen de intellectuele prestaties van een andere kopiëren en zichzelf toe-eigenen. Het auteursrecht is gebaseerd op economische en morele gronden.

De economische ratio achter het auteursrecht is dat iemand die tijd en moeite heeft gestoken in het maken van een werk gecompenseerd wordt voor deze tijd en moeite in de vorm van een exclusief recht om het werk te exploiteren. Zonder dit recht kan iedereen het werk openbaarmaken en verveelvoudigen en kan de maker de geïnvesteerde tijd en moeite niet terugverdienen. In dergelijke gevallen zal de maker wellicht niet geneigd zijn om nog een keer tijd en moeite te steken in het doen van een intellectuele of creatieve prestatie. Ditzelfde geldt voor partijen die investeringsrisico’s nemen voor het maken en distribueren van een werk. Met name filmstudio’s en game-ontwikkelaars moeten grote investeringen doen voor het maken van een werk. Wanneer zij geen geld kunnen verdienen aan de exploitatie van hun investering zullen zij niet langer films of games maken. De economische grondslag van het auteursrecht is er dus op gericht om innovatie en creativiteit te stimuleren.

De morele grondslag van het auteursrecht heeft betrekking op het feit dat de maker waardering (naast monetaire compensatie) verdient voor zijn intellectuele of creatieve prestatie. Zo bieden de zogenaamde ‘persoonlijkheidsrechten’ de waarborg aan de maker dat diens naam wordt vermeldt bij openbaarmaking en dat het werk niet zonder toestemming wordt gewijzigd of verminkt.

De toekomst van het auteursrecht
Het auteursrecht is altijd sterk beïnvloed door technologische veranderingen. De komst van het digitale tijdperk en het internet, betekende de grootste verandering in het denken over het auteursrecht sinds het ontstaan van het recht. De toekomst van het auteursrecht in het digitale tijdperk roept veel vragen en discussie op. Dit blog wil een bijdrage leveren aan de discussie rondom de toekomst van het auteursrecht.